{"id":1989,"date":"2026-11-03T06:43:56","date_gmt":"2026-11-03T06:43:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zaluski.blog\/?p=1989"},"modified":"2026-11-03T06:43:56","modified_gmt":"2026-11-03T06:43:56","slug":"rodzimowierstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/rodzimowierstwo\/","title":{"rendered":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d?"},"content":{"rendered":"

W czerwcu, w okolicach przesilenia letniego, w r\u00f3\u017cnych miejscach Polski zbieraj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy nie przyszli na zwyk\u0142e ognisko. Staj\u0105 w kr\u0119gu nad wod\u0105 albo na wzg\u00f3rzu poza miastem, rozpalaj\u0105 ogie\u0144, \u015bpiewaj\u0105, skacz\u0105 przez p\u0142omienie, k\u0105pi\u0105 si\u0119 i sk\u0142adaj\u0105 dary: mi\u00f3d, mleko, piwo, chleb (Grochowski, 2020). Przypadkowy przechodzie\u0144 uzna\u0142by to za zabaw\u0119 w ludowo\u015b\u0107. <\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Piotr Grochowski, kt\u00f3ry w latach 2018\u20132019 prowadzi\u0142 w\u015br\u00f3d takich grup obserwacj\u0119 uczestnicz\u0105c\u0105 i wywiady, przekonuje jednak, \u017ce nie jest to folklor ani rekonstrukcja historyczna, bo obrz\u0119dy odprawia si\u0119 dla samych uczestnik\u00f3w, a nie dla widowni. Jego zdaniem to nowe zjawisko religijne, kt\u00f3re tw\u00f3rczo korzysta ze \u017ar\u00f3de\u0142 etnograficznych i historycznych (Grochowski, 2020).<\/span><\/p>\n

Gdyby zapyta\u0107 uczestnik\u00f3w, jak o sobie m\u00f3wi\u0105, us\u0142ysza\u0142oby si\u0119 raczej \u201erodzimowiercy\u201d ni\u017c \u201epoganie\u201d (Simpson & Filip, 2013). Ko\u015bnik i Hornowska (2020) przeprowadzili jedyne ilo\u015bciowe badanie psychologiczne tej grupy w Polsce, jakie uda\u0142o mi si\u0119 znale\u017a\u0107, i pisz\u0105 wprost: rodzimowiercy nie chc\u0105 by\u0107 nazywani \u201e(neo)poganami\u201d, bo to okre\u015blenie ma chrze\u015bcija\u0144skie pochodzenie. Warto wi\u0119c uporz\u0105dkowa\u0107, sk\u0105d to s\u0142owo si\u0119 wzi\u0119\u0142o i co o ludziach, kt\u00f3rych nim opisywano, wiemy z bada\u0144.<\/span><\/p>\n

Poganin: sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119\u0142o to s\u0142owo<\/b><\/span><\/h4>\n

S\u0142ownik polszczyzny XVI wieku, czyli opis j\u0119zyka tamtej epoki, definiuje poganina jako osob\u0119 wierz\u0105c\u0105<\/a><\/strong><\/span> w nieprawdziwego boga lub bog\u00f3w i od razu zaznacza, kto si\u0119 tym s\u0142owem pos\u0142uguje: to termin, kt\u00f3rym wyznawcy jednej religii, zw\u0142aszcza chrze\u015bcijanie, okre\u015blaj\u0105 innowierc\u00f3w. Jako synonim podaje \u201eniewierny\u201d (S\u0142ownik polszczyzny XVI wieku, b.d.). \u017be\u0144sk\u0105 form\u0105 jest poganka. Z samej definicji wynika wi\u0119c, \u017ce jest to nazwa nadawana z zewn\u0105trz, a nie wybierana przez tych, kt\u00f3rych dotyczy.<\/span><\/p>\n

Polskiemu \u201epoganinowi\u201d odpowiada \u0142aci\u0144skie s\u0142owo paganus, kt\u00f3re ten sam s\u0142ownik glosuje jako \u201ekmie\u0107, wie\u015bniak\u201d. Glosa odpowiada tradycyjnemu wywodzeniu od mieszka\u0144ca wsi, ale O\u2019Donnell (1977) uwa\u017ca, \u017ce chrze\u015bcija\u0144skie znaczenie wzi\u0119\u0142o si\u0119 najpewniej z wojskowego sensu \u201ecywil\u201d: paganus to kto\u015b, kto nie jest \u017co\u0142nierzem Chrystusa (miles Christi). Wywodzenie od \u201ewie\u015bniaka\u201d by\u0142o wed\u0142ug niego p\u00f3\u017aniejszym, cz\u0119sto \u017cartobliwym pomys\u0142em, a w IV wieku s\u0142owo wr\u00f3ci\u0142o do chrze\u015bcija\u0144skiej literatury z lekcewa\u017c\u0105cym, drwi\u0105cym zabarwieniem. Kt\u00f3regokolwiek tropu si\u0119 trzyma\u0107, s\u0142owo opisuje po\u0142o\u017cenie cz\u0142owieka wobec chrze\u015bcijan, a nie tre\u015b\u0107 jego wierze\u0144.<\/span><\/p>\n

S\u0142owo \u201eneopoga\u0144stwo\u201d bywa w literaturze u\u017cywane jako termin zbiorczy. Zarzycki (2025), kt\u00f3ry w artykule o pozycji prawnej tych grup stosuje je dla ca\u0142ego \u015brodowiska, grupy odwo\u0142uj\u0105ce si\u0119 do wierze\u0144 s\u0142owia\u0144skich nazywa rodzimowierczymi. Obok nich dzia\u0142aj\u0105 w Polsce tradycje \u201eimportowane\u201d, czyli wicca, asatru, neoszamanizm i druidyzm, a eklektyzm zaciera granic\u0119 mi\u0119dzy tym, co rodzime, a tym, co sprowadzone (Witulski, 2013). Simpson i Filip (2013), omawiaj\u0105c s\u0142ownictwo tych ruch\u00f3w w Europie \u015arodkowej i Wschodniej, odnotowuj\u0105, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 wyznawc\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnej duchowo\u015bci s\u0142owia\u0144skiej nazywa swoj\u0105 religi\u0119 wiar\u0105 rodzim\u0105, a wa\u017cnym w\u0105tkiem rozdzia\u0142u jest zamiana nazw nadanych z zewn\u0105trz w nazwy w\u0142asne i odzyskiwanie obra\u017aliwych okre\u015ble\u0144 jako pozytywnych to\u017csamo\u015bci. O tym, jak nazywaj\u0105 si\u0119 wyznawcy tradycji importowanych w Polsce, wiem mniej, bo w literaturze, do kt\u00f3rej dotar\u0142em, dominuj\u0105 rodzimowiercy. Dalej pisz\u0119 o rodzimowiercach, gdy mam na my\u015bli wiar\u0119 s\u0142owia\u0144sk\u0105, a o neopoga\u0144stwie, gdy ca\u0142e \u015brodowisko.<\/span><\/p>\n

Rola Ko\u015bcio\u0142a: dlaczego to s\u0142owo nie pasuje<\/b><\/span><\/h4>\n

Ko\u015bnik i Hornowska (2020) przywo\u0142uj\u0105 dwa argumenty przeciw okre\u015bleniu \u201eneopoganie\u201d. Pierwszy to jego chrze\u015bcija\u0144skie pochodzenie. Drugi to zacieranie r\u00f3\u017cnic: zbiorcza etykieta nie oddaje odmienno\u015bci neopoga\u0144stwa s\u0142owia\u0144skiego od innych grup neopoga\u0144skich.<\/span><\/p>\n

Rola Ko\u015bcio\u0142a katolickiego wynika tu przede wszystkim z j\u0119zyka i z doktryny. Katechizm Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego stwierdza, \u017ce pierwsze przykazanie pot\u0119pia politeizm i nie pozwala wierzy\u0107 w inne b\u00f3stwa ni\u017c jedynego prawdziwego Boga ani ich czci\u0107 (Catholic Church, b.d., \u00a72112). Nast\u0119pny paragraf nazywa kult poga\u0144ski fa\u0142szywym i dodaje, \u017ce ba\u0142wochwalstwo na nim si\u0119 nie ko\u0144czy, bo pozostaje sta\u0142\u0105 pokus\u0105 wiary (Catholic Church, b.d., \u00a72113). W j\u0119zyku Ko\u015bcio\u0142a \u201epoga\u0144ski\u201d jest wi\u0119c kategori\u0105 teologiczn\u0105 i oznacza kult uznany za fa\u0142szywy. Nie widz\u0119 w tym z\u0142ej woli, bo tak wygl\u0105da stanowisko religii uznaj\u0105cej jednego Boga. Dla kogo\u015b, kto czci dawnych bog\u00f3w s\u0142owia\u0144skich, to samo s\u0142owo brzmi jednak jak orzeczenie, \u017ce wierzy w nieprawdziwych bog\u00f3w, czyli w\u0142a\u015bnie tak, jak definiuje je s\u0142ownik z XVI wieku.<\/span><\/p>\n

Nie wszystko da si\u0119 przypisa\u0107 Ko\u015bcio\u0142owi. W okresie PRL pogl\u0105dy neopoga\u0144skie nie mia\u0142y ani uznania w\u0142adz, ani zaufania spo\u0142ecznego (Zarzycki, 2025), a dzi\u015b ich wyznawcy s\u0105 niewielk\u0105 mniejszo\u015bci\u0105 w kraju, w kt\u00f3rym dominuje katolicyzm (Ko\u015bnik & Hornowska, 2020). Niech\u0119\u0107 do jednego s\u0142owa nie oznacza przy tym niech\u0119ci do ca\u0142ego chrze\u015bcija\u0144skiego s\u0142ownika: dwa z pi\u0119ciu zarejestrowanych zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych, Rodzimy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Polski i Polski Ko\u015bci\u00f3\u0142 S\u0142owia\u0144ski (ju\u017c nieaktywny), maj\u0105 w nazwie s\u0142owo \u201eko\u015bci\u00f3\u0142\u201d, kt\u00f3re Zarzycki (2025) \u0142\u0105czy tradycyjnie ze wsp\u00f3lnotami chrze\u015bcija\u0144skimi.<\/span><\/p>\n

Osobn\u0105 spraw\u0105 jest przedrostek \u201eneo-\u201d. Badacze maj\u0105 dobre powody, by m\u00f3wi\u0107 o zjawisku nowym, bo Grochowski (2020) pokazuje, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne obrz\u0119dy powstaj\u0105 z odtwarzania \u017ar\u00f3de\u0142 etnograficznych i historycznych, a nie z nieprzerwanej tradycji ludowej. Z pie\u015bni ludowych \u015bpiewanych podczas Nocy Kupa\u0142y uczestnicy usuwaj\u0105 zreszt\u0105 chrze\u015bcija\u0144skie tre\u015bci, zw\u0142aszcza motywy zwi\u0105zane ze \u015bwi\u0119tym Janem, i zast\u0119puj\u0105 je w\u0142asnymi. Nazwa \u201erodzimowierstwo\u201d akcentuje jednak swojsko\u015b\u0107 wiary, a \u201eneopoga\u0144stwo\u201d jej nowo\u015b\u0107 i chrze\u015bcija\u0144skie pochodzenie s\u0142owa. To dwa opisy tego samego zjawiska i ka\u017cdy ma swoje uzasadnienie.<\/span><\/p>\n

Kim s\u0105, co robi\u0105 i ilu ich jest<\/b><\/span><\/h4>\n

Rok obrz\u0119dowy rodzimowierc\u00f3w opiera si\u0119 wed\u0142ug Grochowskiego (2020) na pi\u0119ciu g\u0142\u00f3wnych \u015bwi\u0119tach: czterech przypadaj\u0105cych na przesilenia i r\u00f3wnonoce oraz Dziadach na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada. Do tego dochodzi m\u0142odsze \u015bwi\u0119to, Stado, po raz pierwszy zorganizowane w 2016 roku i obchodzone wsp\u00f3lnie przez wiele grup w jednym miejscu. W jego centrum b\u00f3stwa \u0141ado i Leli wst\u0119puj\u0105 w dwie m\u0142ode kobiety lub m\u0119\u017cczyzn\u0119 i kobiet\u0119, a nast\u0119pnego dnia nast\u0119puje rytualne<\/a><\/strong><\/span> wyj\u015bcie z boskich r\u00f3l. W edycjach, kt\u00f3re badacz obserwowa\u0142 w Owidzu i w Sulistrowicach, uczestniczy\u0142o po oko\u0142o 250\u2013300 zarejestrowanych os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Liczby zale\u017c\u0105 od tego, kogo si\u0119 liczy, i szacunki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 o rz\u0105d wielko\u015bci. Grochowski (2020) ocenia, \u017ce rodzimowierc\u00f3w jest od tysi\u0105ca do dw\u00f3ch tysi\u0119cy, i zaznacza, \u017ce podawane w mediach 10\u201314 tysi\u0119cy miesza rodzimowierstwo z neopoga\u0144stwem w szerszym sensie. Ko\u015bnik i Hornowska (2020) pisz\u0105 o 7\u201310 tysi\u0105cach, a Zarzycki (2025) o oko\u0142o 10 tysi\u0105cach os\u00f3b, kt\u00f3re uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 z neopoga\u0144stwem, z czego praktykuje oko\u0142o 3,6 tysi\u0105ca.<\/span><\/p>\n

Zarzycki (2025) wymienia pi\u0119\u0107 zarejestrowanych zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych: dwa wpisano do rejestru w 1995 roku, jeden w 1996, jeden w 2009 i jeden w styczniu 2024. Najwi\u0119kszy z nich, Rodzimy Ko\u015bci\u00f3\u0142 Polski, liczy\u0142 w 2021 roku oko\u0142o 2,8 tysi\u0105ca cz\u0142onk\u00f3w, a pozosta\u0142e, wed\u0142ug danych z r\u00f3\u017cnych lat, od mniej ni\u017c stu do 325 os\u00f3b. W czasie bada\u0144 Grochowskiego (2020) dzia\u0142a\u0142y dwa zarejestrowane zwi\u0105zki, dwa kolejne nie wykazywa\u0142y aktywno\u015bci, a poza rejestrem funkcjonowa\u0142o oko\u0142o dwudziestu grup, zwanych gromadami. Od 1998 roku do rejestracji zwi\u0105zku potrzeba stu cz\u0142onk\u00f3w, wcze\u015bniej wystarcza\u0142o pi\u0119tnastu. Zarzycki argumentuje, \u017ce obecne prawo nie odpowiada na wszystkie potrzeby mniejszo\u015bci wyznaniowych, zw\u0142aszcza neopoga\u0144skich, dlatego wielu praktykuj\u0105cych dzia\u0142a nieformalnie, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na art. 53 Konstytucji, czyli wolno\u015b\u0107 religii, albo w formie stowarzysze\u0144 i wydawnictw.<\/span><\/p>\n

Pozostaje pytanie o polityk\u0119. Grochowski (2022) opisuje, \u017ce radykalne pogl\u0105dy nacjonalistyczne s\u0105 w polskim rodzimowierstwie zmarginalizowane, a nacjonalizm ust\u0119puje konserwatyzmowi opartemu na przeciwstawieniu tego, co swoje, temu, co obce.<\/span><\/p>\n

Co badania m\u00f3wi\u0105 o psychologii tej wiary<\/b><\/span><\/h4>\n

Ko\u015bnik i Hornowska (2020) nazwali swoje badanie wst\u0119pnym i trudno si\u0119 z tym nie zgodzi\u0107. Przez internet, od czerwca do pa\u017adziernika 2015 roku, zebrali odpowiedzi od 119 os\u00f3b: 69 rodzimowierc\u00f3w (\u015brednia wieku 28 lat) i 50 katolik\u00f3w (24 lata). Uczestnicy wype\u0142nili kwestionariusz dojrza\u0142o\u015bci religijnej oraz skal\u0119 mistycyzmu Hooda, kt\u00f3ra pyta mi\u0119dzy innymi o poczucie jedno\u015bci ze wszystkim, wra\u017cenie, \u017ce wszystko wok\u00f3\u0142 jest \u015bwiadome, i do\u015bwiadczenie czego\u015b \u015bwi\u0119tego.<\/span><\/p>\n

Grupy nie r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 dojrza\u0142o\u015bci\u0105 religijn\u0105 ani og\u00f3lnym nasileniem do\u015bwiadcze\u0144 mistycznych. R\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w trzech podskalach. Rodzimowiercy uzyskali wy\u017csze wyniki w podskalach poczucia jedno\u015bci (mediana 12 wobec 8) i wra\u017cenia, \u017ce wszystko jest \u015bwiadome (10 wobec 5), katolicy w podskali poczucia \u015bwi\u0119to\u015bci (14,5 wobec 12). Efekty by\u0142y od ma\u0142ych do umiarkowanych (r od 0,21 do 0,37). Wed\u0142ug autor\u00f3w rodzimowiercy postrzegaj\u0105 przyrod\u0119 jako \u015bwi\u0119t\u0105, a duchowo\u015b\u0107 jako zwyczajn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cycia, podczas gdy \u017cycie katolika dzieli si\u0119 na wydarzenia \u015bwi\u0119te, jak nabo\u017ce\u0144stwo, i reszt\u0119 dni.<\/span><\/p>\n

Druga analiza sprawdza\u0142a, co \u0142\u0105cznie odr\u00f3\u017cnia obie grupy. Przynale\u017cno\u015b\u0107 do grupy przewidywa\u0142y p\u0142e\u0107, wiek i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie dojrza\u0142o\u015bci religijnej z mistycyzmem, cho\u0107 ani mistycyzm, ani dojrza\u0142o\u015b\u0107 religijna osobno nie by\u0142y istotnymi predyktorami. Model poprawnie klasyfikowa\u0142 oko\u0142o 76% badanych. Autorzy odczytuj\u0105 to jako wskaz\u00f3wk\u0119, \u017ce do\u0142\u0105czenie do rodzimowierstwa jest zwykle \u015bwiadomym i dojrza\u0142ym wyborem, a nie m\u0142odzie\u0144czym kaprysem.<\/span><\/p>\n

Zastrze\u017ce\u0144 jest kilka. Pr\u00f3ba by\u0142a ma\u0142a, nielosowa i zbierana przez internet, wi\u0119c nie wiemy, kogo w niej zabrak\u0142o, a dane maj\u0105 ponad dziesi\u0119\u0107 lat. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 katolik\u00f3w urodzi\u0142a si\u0119 w swojej wierze, a badani rodzimowiercy to pierwsze pokolenie konwertyt\u00f3w, co samo mo\u017ce t\u0142umaczy\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnic. Wniosek o dojrza\u0142ym wyborze to interpretacja autor\u00f3w, a nie bezpo\u015bredni pomiar motyw\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Czy taka blisko\u015b\u0107 z przyrod\u0105 przek\u0142ada si\u0119 na dobrostan? Tego u rodzimowierc\u00f3w, o ile si\u0119 zorientowa\u0142em, nikt nie zbada\u0142. Wiadomo natomiast, \u017ce poczucie wi\u0119zi z przyrod\u0105 idzie u ludzi w parze z wi\u0119kszym szcz\u0119\u015bciem: Capaldi i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2014) obj\u0119li metaanaliz\u0105 30 pr\u00f3b i 8 523 osoby i znale\u017ali korelacj\u0119 r = 0,19, a dla witalno\u015bci 0,24. To zwi\u0105zek korelacyjny, wi\u0119c nie wiemy, co jest przyczyn\u0105, a co skutkiem, i dotyczy og\u00f3\u0142u ludzi, a nie rodzimowierc\u00f3w, dlatego traktuj\u0119 go jako hipotez\u0119, nie wynik.<\/span><\/p>\n

Cena bycia mniejszo\u015bci\u0105<\/b><\/span><\/h4>\n

Nazwa grupy ma swoj\u0105 psychologi\u0119. Galinsky i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2013) w dziesi\u0119ciu eksperymentach wykazali dwukierunkow\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a nazywaniem siebie obra\u017aliwym okre\u015bleniem w\u0142asnej grupy: grupy o wi\u0119kszej w\u0142adzy ch\u0119tniej si\u0119ga\u0142y po takie okre\u015blenia, a samo ich u\u017cycie dodawa\u0142o poczucia si\u0142y i os\u0142abia\u0142o negatywny odbi\u00f3r okre\u015blenia. Dotyczy\u0142o to tylko okre\u015ble\u0144 obra\u017aliwych, nie opisowych. To pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce jedne grupy odzyskuj\u0105 nazwy nadane z zewn\u0105trz, a inne je odrzucaj\u0105, zale\u017cnie od tego, czy s\u0142owo ma w ich oczach ci\u0119\u017car obelgi i czy czuj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 silne, by ten ci\u0119\u017car zdj\u0105\u0107. Jak to wygl\u0105da u rodzimowierc\u00f3w, nie wiem; bada\u0144 na ten temat nie znalaz\u0142em.<\/span><\/p>\n

S\u0142owa to jednak nie wszystko. Reece (2016) przeanalizowa\u0142a odpowiedzi 3318 ameryka\u0144skich pogan, czarownic i heathen\u00f3w (wsp\u00f3\u0142czesnych wyznawc\u00f3w dawnej religii germa\u0144skiej). Opisa\u0142a mi\u0119dzy innymi obawy przed fa\u0142szywymi oskar\u017ceniami, zdarzenia, kt\u00f3re badani przypisywali uprzedzeniom, oraz zjawisko nazwane w tym \u015brodowisku \u201eschowkiem na miot\u0142y\u201d (broom closet<\/em>), czyli ukrywanie swojej to\u017csamo\u015bci. To dane z innego kraju, wi\u0119c nie przenosi\u0142bym ich na Polsk\u0119 jeden do jednego.<\/span><\/p>\n

Samo ukrywanie ma jednak w\u0142asn\u0105 psychologi\u0119. Cz\u0119sto zak\u0142ada si\u0119, \u017ce kto mo\u017ce ukry\u0107 sw\u00f3j stygmat, czyli spo\u0142eczne pi\u0119tno, oszcz\u0119dza sobie obci\u0105\u017ce\u0144, jakie niesie pi\u0119tno widoczne. Pachankis (2007) zebra\u0142 w przegl\u0105dzie bada\u0144 dowody, \u017ce osoby ukrywaj\u0105ce stygmat te\u017c prze\u017cywaj\u0105 znaczne obci\u0105\u017cenia: niejednoznaczno\u015b\u0107 sytuacji spo\u0142ecznych i gro\u017aba zdemaskowania utrudniaj\u0105 ukrywanie i same staj\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em stresu. Ukrywanie przypomina trzymanie pi\u0142ki pod wod\u0105: da si\u0119, ale przez ca\u0142y czas zajmuje r\u0119ce.<\/span><\/p>\n

Czy polscy rodzimowiercy ukrywaj\u0105 swoj\u0105 wiar\u0119 i jak cz\u0119sto, tego nie wiem, bo polskiego badania na ten temat nie znalaz\u0142em. Skoro jednak m\u00f3wimy o grupie liczonej w tysi\u0105cach, w kraju o innej dominuj\u0105cej religii, pytanie wydaje si\u0119 uprawnione.<\/span><\/p>\n

Granice wiedzy i co z nich wynika<\/b><\/span><\/h4>\n

Te wyniki maj\u0105 wyra\u017ane granice. Nie znalaz\u0142em polskich bada\u0144 psychologicznych ani o wyznawcach tradycji importowanych, ani o dobrostanie<\/a><\/strong><\/span> rodzimowierc\u00f3w, ani o tym, jak Polacy rozumiej\u0105 s\u0142owo \u201epoganin\u201d i co z niego odczytuj\u0105. Argument o roli Ko\u015bcio\u0142a opiera si\u0119 wi\u0119c na pochodzeniu s\u0142owa, na doktrynie i na tym, co sami badani powiedzieli badaczom, a nie na pomiarze tego, jak to s\u0142owo jest odbierane.<\/span><\/p>\n

Co z tego wynika w praktyce? Pierwsze: kto chce wiedzie\u0107, w co kto\u015b wierzy, mo\u017ce zapyta\u0107, jak t\u0119 wiar\u0119 nazywa, i u\u017cywa\u0107 jego s\u0142\u00f3w, bo nazwa nadana z zewn\u0105trz bywa odbierana jako ocena. Drugie, i to uwaga psychoterapeuty<\/a><\/strong><\/span>: w jedynym badaniu, jakie znam, rodzimowiercy nie byli mniej dojrzali religijnie ni\u017c katolicy (Ko\u015bnik & Hornowska, 2020), wi\u0119c nie ma podstaw, by samo wyznawanie tej wiary traktowa\u0107 jak objaw lub etap buntu. O potrzebie pomocy decyduje cierpienie i funkcjonowanie cz\u0142owieka, a nie to, \u017ce jego wiara r\u00f3\u017cni si\u0119 od wiary wi\u0119kszo\u015bci. Trzecie: je\u015bli kto\u015b ukrywa swoj\u0105 wiar\u0119, samo ukrywanie bywa obci\u0105\u017ceniem (Pachankis, 2007), dlatego rozmowa, w kt\u00f3rej nie trzeba si\u0119 t\u0142umaczy\u0107, ma realn\u0105 warto\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Sp\u00f3r o jedno s\u0142owo wygl\u0105da na sp\u00f3r o etykiet\u0119, a dotyczy prawa do samodzielnego nazwania siebie. Nazwa nadana z zewn\u0105trz robi z cz\u0142owieka przedmiot cudzego opisu, nazwa wybrana pozwala mu by\u0107 jego autorem. Ludzie skacz\u0105cy w noc przesilenia przez ogie\u0144 maj\u0105 prawo sami powiedzie\u0107, kim s\u0105.<\/span><\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/span><\/h5>\n

Capaldi, C. A., Dopko, R. L., & Zelenski, J. M. (2014). The relationship between nature connectedness and happiness: A meta-analysis. <\/span>Frontiers in Psychology, 5<\/i><\/span>, Article 976. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.3389\/fpsyg.2014.00976<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Catholic Church. (b.d.). <\/span>Catechism of the Catholic Church<\/i><\/span> [wersja online]. Libreria Editrice Vaticana. <\/span>https:\/\/www.vatican.va\/archive\/ENG0015\/__P7E.HTM<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Galinsky, A. D., Wang, C. S., Whitson, J. A., Anicich, E. M., Hugenberg, K., & Bodenhausen, G. V. (2013). The reappropriation of stigmatizing labels: The reciprocal relationship between power and self-labeling. <\/span>Psychological Science, 24<\/i><\/span>(10), 2020\u20132029. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.1177\/0956797613482943<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Grochowski, P. (2020). Stado i Kupa\u0142a w praktykach obrz\u0119dowych polskich rodzimowierc\u00f3w. O rewitalizacji \u017ar\u00f3de\u0142 etnograficznych i historycznych. <\/span>Etnolingwistyka. Problemy J\u0119zyka i Kultury, 32<\/i><\/span>, 213\u2013233. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.17951\/et.2020.32.213<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Grochowski, P. (2022). Nationalism and conservatism in neopagan movements: The case of Polish Rodzimowierstwo. <\/span>Politics and Religion, 15<\/i><\/span>(4), 783\u2013806. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.1017\/S175504832200013X<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Ko\u015bnik, K., & Hornowska, E. (2020). A preliminary quantitative study of the mysticism and religious maturity of contemporary Slavic Neopagans in Poland. <\/span>Religio: Revue pro religionistiku, 28<\/i><\/span>(1), 73\u201393. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.5817\/Rel2020-1-6<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

O\u2019Donnell, J. J. (1977). Paganus. <\/span>Classical Folia, 31<\/i><\/span>, 163\u2013169. <\/span>https:\/\/faculty.georgetown.edu\/jod\/paganus.html<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Pachankis, J. E. (2007). The psychological implications of concealing a stigma: A cognitive-affective-behavioral model. <\/span>Psychological Bulletin, 133<\/i><\/span>(2), 328\u2013345. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.1037\/0033-2909.133.2.328<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Reece, G. (2016). Contemporary Pagans and stigmatized identity. <\/span>Pomegranate: The International Journal of Pagan Studies, 18<\/i><\/span>(1), 60\u201395. <\/span>https:\/\/doi.org\/10.1558\/pome.v18i1.27917<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Simpson, S., & Filip, M. (2013). Selected words for modern Pagan and Native Faith movements in Central and Eastern Europe. In K. Aitamurto & S. Simpson (Eds.), Modern Pagan and Native Faith movements in Central and Eastern Europe<\/i> (pp. 27\u201343). Acumen. https:\/\/books.google.pl\/books…<\/a><\/span><\/p>\n

S\u0142ownik polszczyzny XVI wieku. (b.d.). Poganin. W <\/span>S\u0142ownik polszczyzny XVI wieku<\/i><\/span> [wersja elektroniczna, stan z 15.09.2022]. <\/span>https:\/\/spxvi.edu.pl\/indeks\/haslo\/86474\/pdf<\/span><\/a><\/u><\/span><\/p>\n

Witulski, M. (2013). \u201cImported\u201d paganisms in Poland in the twenty-first century: A sketch of the developing landscape. In K. Aitamurto & S. Simpson (Eds.), <\/span>Modern Pagan and Native Faith movements in Central and Eastern Europe<\/i><\/span> (pp. 298\u2013314). Acumen. https:\/\/books.google.pl\/books…<\/a><\/span><\/span><\/p>\n

Zarzycki, Z. (2025). Pozycja prawna kult\u00f3w neopoga\u0144skich w Polsce i w wybranych pa\u0144stwach europejskich. Przegl\u0105d Prawa W<\/span>yznaniowego, 16<\/i><\/span>, 309\u2013335. <\/span>https:\/\/ojs.academicon.pl\/ppw\/article\/view\/10490<\/span><\/u><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W czerwcu, w okolicach przesilenia letniego, w r\u00f3\u017cnych miejscach Polski zbieraj\u0105 si\u0119 ludzie, kt\u00f3rzy nie przyszli na zwyk\u0142e ognisko. Staj\u0105 w kr\u0119gu nad wod\u0105 albo na wzg\u00f3rzu poza miastem, rozpalaj\u0105 ogie\u0144, \u015bpiewaj\u0105, skacz\u0105 przez p\u0142omienie, k\u0105pi\u0105 si\u0119 i sk\u0142adaj\u0105 dary: mi\u00f3d, mleko, piwo, chleb (Grochowski, 2020). Przypadkowy przechodzie\u0144 uzna\u0142by to za zabaw\u0119 w ludowo\u015b\u0107.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1996,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rs_blank_template":"","rs_page_bg_color":"","slide_template_v7":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[100,356,350,353],"class_list":["post-1989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-dobrostan","tag-neopoganstwo","tag-poczucie-sensu","tag-rodzimowierstwo"],"yoast_head":"\nWsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/rodzimowierstwo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/rodzimowierstwo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jacek Za\u0142uski o psychologii\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-11-03T06:43:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1530\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1020\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jacek Za\u0142uski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jacek Za\u0142uski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jacek Za\u0142uski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"headline\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d?\",\"datePublished\":\"2026-11-03T06:43:56+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/\"},\"wordCount\":2746,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg\",\"keywords\":[\"Dobrostan\",\"Neopoga\u0144stwo\",\"Poczucie sensu\",\"Rodzimowierstwo\"],\"articleSection\":[\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/\",\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg\",\"datePublished\":\"2026-11-03T06:43:56+00:00\",\"description\":\"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/10\\\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg\",\"width\":1530,\"height\":1020,\"caption\":\"rodzimowierstwo\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/rodzimowierstwo\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/\",\"name\":\"Jacek Za\u0142uski o psychologii\",\"description\":\"Psychologia \u017cycia codziennego okiem praktyka\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\",\"name\":\"Jacek Za\u0142uski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg\",\"caption\":\"Jacek Za\u0142uski\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg\"},\"description\":\"psycholog i psychoterapeuta www.sensownie.com\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.sensownie.com\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/JacekZaluskiBlog\\\/?modal=admin_todo_tour\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/zaluski_jacek\\\/\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/jacek-za\u0142uski\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","description":"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/rodzimowierstwo\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","og_description":"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.","og_url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/rodzimowierstwo\/","og_site_name":"Jacek Za\u0142uski o psychologii","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","article_published_time":"2026-11-03T06:43:56+00:00","og_image":[{"width":1530,"height":1020,"url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Jacek Za\u0142uski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Jacek Za\u0142uski","Estimated reading time":"14 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/"},"author":{"name":"Jacek Za\u0142uski","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"headline":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d?","datePublished":"2026-11-03T06:43:56+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/"},"wordCount":2746,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg","keywords":["Dobrostan","Neopoga\u0144stwo","Poczucie sensu","Rodzimowierstwo"],"articleSection":["Uncategorized"],"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/","name":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg","datePublished":"2026-11-03T06:43:56+00:00","description":"Neopoga\u0144stwo w Polsce: ilu jest rodzimowierc\u00f3w, co badania m\u00f3wi\u0105 o ich wierze i dlaczego wielu nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Slowianski-rytual-o-zachodzie-slonca.jpg","width":1530,"height":1020,"caption":"rodzimowierstwo"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/rodzimowierstwo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.zaluski.blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wsp\u00f3\u0142czesne tradycje neopoga\u0144skie w Polsce (1). Dlaczego wielu wyznawc\u00f3w nie lubi s\u0142owa \u201epoganin\u201d?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#website","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/","name":"Jacek Za\u0142uski on psychology","description":"Psychologia \u017cycia codziennego okiem praktyka","publisher":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zaluski.blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8","name":"Jacek Za\u0142uski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg","caption":"Jacek Za\u0142uski"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/popiersie-terapeuty-150x150.jpg"},"description":"psycholog i psychoterapeuta www.sensownie.com","sameAs":["https:\/\/www.sensownie.com","https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","https:\/\/www.instagram.com\/zaluski_jacek\/","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/jacek-za\u0142uski\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1989"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1999,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1989\/revisions\/1999"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1996"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}