{"id":1165,"date":"2026-03-10T07:05:36","date_gmt":"2026-03-10T07:05:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zaluski.blog\/?p=1165"},"modified":"2026-03-10T07:11:31","modified_gmt":"2026-03-10T07:11:31","slug":"psychologia-pieniedzy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/psychologia-pieniedzy\/","title":{"rendered":"Why do we feel guilty spending money on ourselves?"},"content":{"rendered":"

Wyobra\u017a sobie, \u017ce siedzisz w kawiarni i zamawiasz dro\u017csze cappuccino zamiast zwyk\u0142ej kawy. Albo wchodzisz do sklepu po jeden produkt i wychodzisz z torb\u0105 zakup\u00f3w, kt\u00f3rych „w\u0142a\u015bciwie nie potrzebowa\u0142e\u015b”. Po chwilowej przyjemno\u015bci pojawia si\u0119 co\u015b nieprzyjemnego, czyli lekkie, ale dokuczliwe poczucie winy. Sk\u0105d si\u0119 bierze to uczucie? Dlaczego wydawanie pieni\u0119dzy na siebie tak cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z moralnym dyskomfortem, jakby\u015bmy pope\u0142niali jaki\u015b drobny grzech?<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

Jako psycholog i psychoterapeuta<\/a><\/strong><\/span> wielokrotnie obserwowa\u0142em, jak ten niepozorny mechanizm wp\u0142ywa na codzienne decyzje moich pacjent\u00f3w – niekiedy parali\u017cuj\u0105c ich zdolno\u015b\u0107 do dbania o siebie, a niekiedy prowadz\u0105c do kompulsywnych zakup\u00f3w jako formy „wynagrodzenia” sobie trudnych emocji. Przyjrzyjmy si\u0119 temu, co badania naukowe m\u00f3wi\u0105 o poczuciu winy zwi\u0105zanym z konsumpcj\u0105.<\/span><\/p>\n

Wina jako emocja moralna<\/b><\/span><\/h4>\n

Poczucie winy jest emocj\u0105 g\u0142\u0119boko zakorzenion\u0105 w naszej psychice. Nie bez powodu, ewolucyjnie pe\u0142ni\u0142o ono funkcj\u0119 regulacyjn\u0105: pomaga\u0142o utrzymywa\u0107 wi\u0119zi grupowe i powstrzymywa\u0142o przed dzia\u0142aniami, kt\u00f3re mog\u0142yby zaszkodzi\u0107 innym<\/a><\/span><\/strong>. Baumeister, Stillwell i Heatherton (1994) w swojej klasycznej pracy opisali win\u0119 jako emocj\u0119 interpersonaln\u0105 tzn. pojawia si\u0119 wtedy, gdy postrzegamy swoje dzia\u0142anie jako naruszenie norm lub skrzywdzenie kogo\u015b, kto jest dla nas wa\u017cny.<\/span><\/p>\n

Tangney i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2007) odr\u00f3\u017cniaj\u0105 poczucie winy od wstydu: o ile wstyd<\/a><\/strong><\/span> dotyczy ca\u0142ego „ja'” („jestem z\u0142ym cz\u0142owiekiem”), o tyle wina koncentruje si\u0119 na konkretnym zachowaniu („zrobi\u0142em co\u015b z\u0142ego”). To subtelna, ale wa\u017cna r\u00f3\u017cnica. W kontek\u015bcie wydawania pieni\u0119dzy na siebie najcz\u0119\u015bciej mamy do czynienia w\u0142a\u015bnie z win\u0105, czyli my\u015blimy: „nie powinienem by\u0142 tego kupowa\u0107”, nie za\u015b „jestem beznadziejn\u0105 osob\u0105”. Przynajmniej w \u0142agodniejszych przypadkach.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d jednak bierze si\u0119 poczucie winy przy zakupach, skoro nikt nie zostaje skrzywdzony? Tu w\u0142a\u015bnie sprawa staje si\u0119 psychologicznie ciekawa.<\/span><\/p>\n

Wewn\u0119trzna moralno\u015b\u0107 konsumpcji<\/b><\/span><\/h4>\n

Nina Mazar i Dan Ariely przez lata badali zjawisko, kt\u00f3re mo\u017cna by nazwa\u0107 moralnym zarz\u0105dzaniem w\u0142asnym wizerunkiem<\/b>. W prze\u0142omowym artykule z 2008 roku wykazali, \u017ce ludzie nieustannie balansuj\u0105 mi\u0119dzy w\u0142asnym interesem a potrzeb\u0105 postrzegania siebie jako osoby uczciwej i moralnej. Innymi s\u0142owy, mamy wewn\u0119trznego „audytora etycznego”, kt\u00f3ry ocenia nasze zachowania nie tylko wzgl\u0119dem innych, ale tak\u017ce wzgl\u0119dem uwewn\u0119trznionych norm i warto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Co to oznacza w praktyce? Je\u015bli od dzieci\u0144stwa wpajano nam, \u017ce „pieni\u0105dze trzeba szanowa\u0107”, „wydawanie na siebie to egoizm” lub „najpierw obowi\u0105zki, potem przyjemno\u015bci”, te przekonania staj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego wewn\u0119trznego systemu warto\u015bci. Ka\u017cda transakcja, kt\u00f3ra wydaje si\u0119 sprzeczna z t\u0105 zinternalizowan\u0105 norm\u0105, uruchamia poczucie winy, nawet je\u015bli obiektywnie jeste\u015bmy w stanie sobie na dany zakup pozwoli\u0107.<\/span><\/p>\n

Ariely (2008) opisuje ten mechanizm szerzej w swojej pracy na temat nieracjonalnych decyzji ekonomicznych. Ludzie nie s\u0105 racjonalnymi kalkulatorami koszt\u00f3w i korzy\u015bci, tylko s\u0105 istotami g\u0142\u0119boko moralnymi, kt\u00f3re oceniaj\u0105 swoje zakupy przez pryzmat tego, czy „zas\u0142uguj\u0105” na dane dobro lub us\u0142ug\u0119. To wyja\u015bnia, dlaczego ta sama osoba, kt\u00f3ra bez wahania wyda pieni\u0105dze na prezent dla znajomego, b\u0119dzie si\u0119 d\u0142ugo waha\u0107 przed zakupem czego\u015b podobnego dla siebie.<\/span><\/p>\n

Efekt licencjonowania moralnego i samokontrola<\/b><\/span><\/h4>\n

Jednym z ciekawszych zjawisk opisanych przez badaczy jest efekt licencjonowania moralnego<\/b> (moral licensing effect<\/i>). Khan i Dhar (2006) wykazali, \u017ce je\u015bli wcze\u015bniej zrobili\u015bmy co\u015b „dobrego” np. zjedli\u015bmy zdrowy posi\u0142ek, pomogli w wolontariacie lub zaoszcz\u0119dzili pieni\u0105dze, to czujemy si\u0119 psychologicznie „upowa\u017cnieni” do tego, by pozwoli\u0107 sobie p\u00f3\u017aniej na rozgrzeszenie.<\/span><\/p>\n

Mechanizm dzia\u0142a te\u017c w drug\u0105 stron\u0119. Kivetz i Zheng (2006) pokazali, \u017ce ludzie do\u015bwiadczaj\u0105 wyra\u017anego konfliktu mi\u0119dzy ch\u0119ci\u0105 natychmiastowej gratyfikacji (vice<\/i>) a d\u0142ugoterminowymi celami (virtue<\/i>)<\/a><\/span><\/strong>. Gdy ten konflikt nie zostaje rozwi\u0105zany na korzy\u015b\u0107 „cnotliwej” opcji, pojawia si\u0119 poczucie winy. Kupuj\u0105c sobie co\u015b „zb\u0119dnego”, nasz umys\u0142 dokonuje b\u0142yskawicznej kalkulacji: czy to wydatki uzasadnione? Czy pracowa\u0142em wystarczaj\u0105co ci\u0119\u017cko? Czy inni tego nie potrzebuj\u0105 bardziej ni\u017c ja?<\/span><\/p>\n

Warto w tym miejscu zauwa\u017cy\u0107 ciekaw\u0105 asymetri\u0119, kt\u00f3r\u0105 dokumentuje wiele bada\u0144: o wiele \u0142atwiej nam uzasadni\u0107 wydatki na innych ni\u017c na siebie. Strahilevitz i Myers (1998) wykazali, \u017ce po\u0142\u0105czenie zakupu z darowizn\u0105 na cele charytatywne znacz\u0105co redukuje poczucie winy i zwi\u0119ksza gotowo\u015b\u0107 do wydatku. To dlatego tak skutecznie dzia\u0142aj\u0105 kampanie w stylu „kup i przeka\u017c 1% na fundacj\u0119”. Pozwalaj\u0105 nam one poczu\u0107 si\u0119 dobrymi lud\u017ami nawet wtedy, gdy kupujemy co\u015b przyjemnego dla siebie.<\/span><\/p>\n

B\u00f3l p\u0142acenia i mentalna ksi\u0119gowo\u015b\u0107<\/b><\/span><\/h4>\n

Z poczuciem winy przy zakupach \u015bci\u015ble wi\u0105\u017ce si\u0119 zjawisko opisane przez Preleca i Loewensteina (1998) tzw. b\u00f3l p\u0142acenia<\/b> (pain of paying<\/i>). Badacze ci wykazali, \u017ce samo rozstanie si\u0119 z pieni\u0119dzmi wywo\u0142uje w m\u00f3zgu aktywacj\u0119 podobn\u0105 do fizycznego b\u00f3lu. Co ciekawe, b\u00f3l p\u0142acenia jest silniejszy przy transakcjach got\u00f3wkowych ni\u017c przy p\u0142atno\u015bciach kart\u0105, bo got\u00f3wka jest bardziej „namacalna”, bardziej „realna”.<\/span><\/p>\n

Prelec i Loewenstein opisuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c mechanizm mentalnej ksi\u0119gowo\u015bci <\/b>tj. sk\u0142onno\u015b\u0107 do przypisywania wydatk\u00f3w do r\u00f3\u017cnych „kont” w naszej g\u0142owie. Pieni\u0105dze przeznaczone na jedzenie, rozrywk\u0119 czy „fanaberie” s\u0105 traktowane inaczej ni\u017c te na rachunki czy inwestycje. To dlatego ta sama kwota wydana na wyj\u015bcie do restauracji mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 wyrzuty sumienia, podczas gdy taka sama suma przeznaczona na „niezb\u0119dn\u0105” napraw\u0119 samochodu, ju\u017c nie.<\/span><\/p>\n

Kulturowe i rodzinne korzenie „guilt spending”<\/b><\/span><\/h4>\n

Nie mo\u017cna pomin\u0105\u0107 kontekstu kulturowego i rodzinnego. W wielu polskich domach funkcjonowa\u0142y (i nadal funkcjonuj\u0105) przekonania, kt\u00f3re mo\u017cna stre\u015bci\u0107 jako: 'nie wolno marnowa\u0107”, „pieni\u0105dze to powa\u017cna sprawa” lub „zanim pomy\u015blisz o sobie, pomy\u015bl o rodzinie”. Tego rodzaju przekazy, nawet je\u015bli by\u0142y formu\u0142owane w dobrej wierze, mog\u0105 prowadzi\u0107 do trwa\u0142ego skojarzenia wydatk\u00f3w na siebie z egoizmem lub brakiem odpowiedzialno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Thoits (2011) zwraca uwag\u0119, \u017ce zinternalizowane normy spo\u0142eczne, te, kt\u00f3re przejmujemy od rodziny i \u015brodowiska, s\u0105 niezwykle trudne do zakwestionowania, nawet gdy intelektualnie zdajemy sobie spraw\u0119 z ich nieadekwatno\u015bci. Mo\u017cemy wiedzie\u0107, \u017ce „zas\u0142ugujemy” na odpoczynek czy przyjemno\u015bci, ale i tak czu\u0107 si\u0119 winni, bo emocje nie podlegaj\u0105 prostej logicznej korekcie.<\/span><\/p>\n

W mojej praktyce terapeutycznej wielokrotnie obserwowa\u0142em, jak osoby, kt\u00f3re dorasta\u0142y w domach z trudn\u0105 sytuacj\u0105<\/a><\/span><\/strong> materialn\u0105, maj\u0105 szczeg\u00f3lne trudno\u015bci z wydawaniem pieni\u0119dzy na siebie nawet wtedy, gdy jako doro\u015bli s\u0105 finansowo stabilni. Jakby cz\u0119\u015b\u0107 nich wci\u0105\u017c \u017cy\u0142a w tamtej rzeczywisto\u015bci niedoboru, traktuj\u0105c ka\u017cdy „luksus” jako co\u015b nagannego. To doskona\u0142y przyk\u0142ad tego, jak do\u015bwiadczenia z przesz\u0142o\u015bci kszta\u0142tuj\u0105 nasze obecne reakcje emocjonalne.<\/span><\/p>\n

Kiedy wina staje si\u0119 problemem?<\/b><\/span><\/h4>\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce umiarkowane poczucie winy przy zakupach nie jest samo w sobie patologiczne. Mo\u017ce pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 adaptacyjn\u0105 tj. powstrzymywa\u0107 przed pochopnymi decyzjami finansowymi, pomaga\u0107 w utrzymaniu dyscypliny bud\u017cetowej. Problem pojawia si\u0119, gdy wina staje si\u0119 chroniczna, nieproporcjonalna lub prowadzi do jednego z dw\u00f3ch skrajnych wzorc\u00f3w zachowania.<\/span><\/p>\n

Pierwszym z nich jest nadmierna oszcz\u0119dno\u015b\u0107 i odmawianie sobie podstawowych przyjemno\u015bci nawet przy dobrej sytuacji finansowej. Osoby takie cz\u0119sto okre\u015blaj\u0105 siebie jako „rozs\u0105dne” lub „odpowiedzialne”, ale w g\u0142\u0119bi kryje si\u0119 l\u0119k i wina a nie racjonalna kalkulacja.<\/span><\/p>\n

Drugim wzorcem jest paradoksalnie kompulsywne kupowanie jako mechanizm radzenia sobie ze wspomnian\u0105 win\u0105 lub innymi trudnymi emocjami. Kupujemy, czujemy si\u0119 winni, pr\u00f3bujemy zag\u0142uszy\u0107 win\u0119 kolejnym zakupem i tak ko\u0142o si\u0119 zamyka. To zjawisko dobrze wpisuje si\u0119 w koncepcj\u0119 Ariely’ego o irracjonalnych, ale przewidywalnych wzorcach ludzkich decyzji.<\/span><\/p>\n

Co mo\u017cemy z tym zrobi\u0107?<\/b><\/span><\/h4>\n

Zrozumienie mechanizm\u00f3w stoj\u0105cych za poczuciem winy przy wydatkach to ju\u017c po\u0142owa sukcesu. Kilka wskaz\u00f3wek, kt\u00f3re wynikaj\u0105 bezpo\u015brednio z bada\u0144 psychologicznych:<\/span><\/p>\n

Pierwsza to u\u015bwiadomienie sobie zinternalizowanych norm<\/a><\/span>.<\/b> Zadaj sobie pytanie: sk\u0105d pochodzi to przekonanie, \u017ce nie „zas\u0142uguj\u0119” na ten zakup? Czy to moja racjonalna ocena sytuacji, czy raczej echo g\u0142osu rodzica lub kulturowej normy przej\u0119tej lata temu?<\/span><\/p>\n

Druga to rozr\u00f3\u017cnianie winy uzasadnionej od nieuzasadnionej.<\/b> Je\u015bli wydatek faktycznie przekracza Twoje mo\u017cliwo\u015bci lub stoi w sprzeczno\u015bci z Twoimi warto\u015bciami, wtedy wina ma sens i jest sygna\u0142em do zatrzymania si\u0119. Je\u015bli jednak mo\u017cesz sobie na ten wydatek pozwoli\u0107, a jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em winy jest stary przekaz „nie wolno marnowa\u0107”, to sygna\u0142 do zakwestionowania tego przekazu, nie do rezygnacji z zakupu.<\/span><\/p>\n

Trzecia to praktykowanie samoakceptacji i wsp\u00f3\u0142czucia wobec siebie<\/a><\/span>.<\/b> Neff (2011) w swoich badaniach nad self-compassion<\/i> wykaza\u0142a, \u017ce osoby \u017cyczliwe wobec siebie lepiej reguluj\u0105 swoje emocje i podejmuj\u0105 bardziej zr\u00f3wnowa\u017cone decyzje, r\u00f3wnie\u017c finansowe.<\/span><\/p>\n

Czwarta to \u015bwiadome planowanie „wydatk\u00f3w na siebie”.<\/b> Paradoksalnie, zaplanowanie w bud\u017cecie \u015brodk\u00f3w na przyjemno\u015bci znacz\u0105co redukuje poczucie winy, bo wydatek przestaje by\u0107 „s\u0142abo\u015bci\u0105”, a staje si\u0119 racjonaln\u0105, przewidzian\u0105 decyzj\u0105. Znane w psychologii finans\u00f3w poj\u0119cie „funduszu przyjemno\u015bci” nie jest rozrzutno\u015bci\u0105, to narz\u0119dzie psychologicznej higieny.<\/span><\/p>\n

Podsumowanie<\/b><\/span><\/h4>\n

Poczucie winy przy wydawaniu pieni\u0119dzy na siebie to zjawisko powszechne, g\u0142\u0119boko zakorzenione w psychologicznych mechanizmach zarz\u0105dzania w\u0142asnym wizerunkiem moralnym, mentalnej ksi\u0119gowo\u015bci oraz zinternalizowanych normach kulturowych i rodzinnych. Badania Mazar i Ariely’ego, Preleca i Loewensteina czy Khana i Dhar rzucaj\u0105 na nie nowe \u015bwiat\u0142o, pokazuj\u0105c, \u017ce nie jeste\u015bmy po prostu „z\u0142ymi zarz\u0105dcami bud\u017cetu”, lecz lud\u017ami funkcjonuj\u0105cymi w z\u0142o\u017conej sieci przekona\u0144, emocji i norm spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n

Zrozumienie tych mechanizm\u00f3w nie oznacza, \u017ce powinni\u015bmy wydawa\u0107 bez umiaru. Chodzi o to, by nasze decyzje finansowe by\u0142y wynikiem \u015bwiadomego wyboru, a nie emocjonalnego przymusu, ani w kierunku kompulsywnych zakup\u00f3w, ani w kierunku chronicznego odmawiania sobie wszystkiego. Bo dbanie o siebie, w tym finansowe, nie jest egoizmem. Jest warunkiem zdrowego funkcjonowania.<\/span><\/p>\n

Bibliografia<\/b><\/span><\/h5>\n

Ariely, D. (2008). Predictably irrational: The hidden forces that shape our decisions<\/em>. HarperCollins.<\/span><\/p>\n

Baumeister, R. F., Stillwell, A. M., & Heatherton, T. F. (1994). Guilt: An interpersonal approach. Psychological Bulletin, 115<\/em>(2), 243\u2013267.<\/span><\/p>\n

Khan, U., & Dhar, R. (2006). Licensing effect in consumer choice. Journal of Marketing Research, 43<\/em>(2), 259\u2013266.<\/span><\/p>\n

Kivetz, R., & Zheng, Y. (2006). Determinants of justification and self-control. Journal of Experimental Psychology: General, 135<\/em>(4), 572\u2013587.<\/span><\/p>\n

Mazar, N., Amir, O., & Ariely, D. (2008). The dishonesty of honest people: A theory of self-concept maintenance. Journal of Marketing Research, 45<\/em>(6), 633\u2013644.<\/span><\/p>\n

Neff, K. D. (2011). Self-compassion: The proven power of being kind to yourself<\/em>. William Morrow.<\/span><\/p>\n

Prelec, D., & Loewenstein, G. (1998). The red and the black: Mental accounting of savings and debt. Marketing Science, 17<\/em>(1), 4\u201328.<\/span><\/p>\n

Strahilevitz, M. A., & Myers, J. G. (1998). Donations to charity as purchase incentives: How well they work may depend on what you are trying to sell. Journal of Consumer Research, 24<\/em>(4), 434\u2013446.<\/span><\/p>\n

Tangney, J. P., Stuewig, J., & Mashek, D. J. (2007). Moral emotions and moral behavior. Annual Review of Psychology, 58<\/em>, 345\u2013372.<\/span><\/p>\n

Thoits, P. A. (2011). Mechanisms linking social ties and support to physical and mental health. Journal of Health and Social Behavior, 52<\/em>(2), 145\u2013161.<\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Imagine you're sitting in a coffee shop and order a more expensive cappuccino instead of a regular coffee. Or you pop into a shop for one item and leave with a bag of shopping you \u201edidn't actually need\u201d. After the momentary pleasure, something unpleasant follows \u2013 a slight but nagging sense of guilt. Where does this feeling come from? Why is spending money on ourselves so often accompanied by moral discomfort, as if we...<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":1169,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rs_blank_template":"","rs_page_bg_color":"","slide_template_v7":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[100,119,128,99,121],"class_list":["post-1165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized","tag-dobrostan","tag-neuronauki","tag-psychologia-pieniedzy","tag-samodoskonalenie","tag-wolna-wola"],"yoast_head":"\nDlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/psychologia-pieniedzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_GB\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/psychologia-pieniedzy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Jacek Za\u0142uski o psychologii\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-03-10T07:05:36+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-10T07:11:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"751\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Jacek Za\u0142uski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Jacek Za\u0142uski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Estimated reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"10 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Jacek Za\u0142uski\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"headline\":\"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie?\",\"datePublished\":\"2026-03-10T07:05:36+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-10T07:11:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/\"},\"wordCount\":1827,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/image-1.png\",\"keywords\":[\"Dobrostan\",\"Neuronauki\",\"Psychologia pieni\u0119dzy\",\"Samodoskonalenie\",\"Wolna wola\"],\"articleSection\":[\"Uncategorized\"],\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/\",\"name\":\"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/image-1.png\",\"datePublished\":\"2026-03-10T07:05:36+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-10T07:11:31+00:00\",\"description\":\"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-GB\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/image-1.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/image-1.png\",\"width\":751,\"height\":1024,\"caption\":\"psychologia pieni\u0119dzy\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/psychologia-pieniedzy\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/\",\"name\":\"Jacek Za\u0142uski o psychologii\",\"description\":\"Psychologia \u017cycia codziennego okiem praktyka\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-GB\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8\",\"name\":\"Jacek Za\u0142uski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-GB\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png\",\"caption\":\"Jacek Za\u0142uski\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.zaluski.blog\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/04\\\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png\"},\"description\":\"psycholog i psychoterapeuta www.sensownie.com\",\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.sensownie.com\",\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/JacekZaluskiBlog\\\/?modal=admin_todo_tour\",\"https:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/jacek-zauski\\\/\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","description":"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/psychologia-pieniedzy\/","og_locale":"en_GB","og_type":"article","og_title":"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","og_description":"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?","og_url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/psychologia-pieniedzy\/","og_site_name":"Jacek Za\u0142uski o psychologii","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","article_author":"https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","article_published_time":"2026-03-10T07:05:36+00:00","article_modified_time":"2026-03-10T07:11:31+00:00","og_image":[{"width":751,"height":1024,"url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png","type":"image\/png"}],"author":"Jacek Za\u0142uski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Jacek Za\u0142uski","Estimated reading time":"10 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/"},"author":{"name":"Jacek Za\u0142uski","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"headline":"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie?","datePublished":"2026-03-10T07:05:36+00:00","dateModified":"2026-03-10T07:11:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/"},"wordCount":1827,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png","keywords":["Dobrostan","Neuronauki","Psychologia pieni\u0119dzy","Samodoskonalenie","Wolna wola"],"articleSection":["Uncategorized"],"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/","name":"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie? - Jacek Za\u0142uski o psychologii","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png","datePublished":"2026-03-10T07:05:36+00:00","dateModified":"2026-03-10T07:11:31+00:00","description":"Dlaczego czujemy win\u0119, kupuj\u0105c co\u015b tylko dla siebie? Wyja\u015bniam na podstawie bada\u0144 naukowych i efektu \u201epain of paying\u201d. Sk\u0105d guilt spending?","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-GB","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png","contentUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1.png","width":751,"height":1024,"caption":"psychologia pieni\u0119dzy"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/psychologia-pieniedzy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/www.zaluski.blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Dlaczego czujemy si\u0119 winni, wydaj\u0105c pieni\u0105dze na siebie?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#website","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/","name":"Jacek Za\u0142uski on psychology","description":"Psychologia \u017cycia codziennego okiem praktyka","publisher":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.zaluski.blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-GB"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/#\/schema\/person\/50c3d8c9b596bbc7d568f32c082394c8","name":"Jacek Za\u0142uski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-GB","@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png","url":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png","contentUrl":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png","caption":"Jacek Za\u0142uski"},"logo":{"@id":"https:\/\/www.zaluski.blog\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/cropped-psychoterapeuta_szkic-100x100.png"},"description":"psycholog i psychoterapeuta www.sensownie.com","sameAs":["https:\/\/www.sensownie.com","https:\/\/www.facebook.com\/JacekZaluskiBlog\/?modal=admin_todo_tour","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/jacek-zauski\/"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1165","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1165"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1165\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1469,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1165\/revisions\/1469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1169"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1165"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1165"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zaluski.blog\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1165"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}